Skip to main content

Özet: EN ISO 3744 gürültü ölçümü, 2000/14/AT Dış Mekân Gürültü Yönetmeliği kapsamındaki ekipmanlarda ses gücü düzeyini (LWA) belirlemek için en çok kullanılan yöntemdir. Ölçüm, yansıtıcı bir zemin üzerinde yarım küre ölçüm yüzeyi kullanılarak yapılır. Sonucun güvenilirliği; ölçüm yarıçapının doğru seçilmesine, mikrofonların doğru konumlandırılmasına, test alanının uygunluğuna ve kalibre Class 1 cihaz kullanılmasına bağlıdır. Bu yazı, ölçüm düzenini sahada nasıl kurmanız gerektiğini anlatır.

Gürültü belgelendirmesinde en çok zaman kaybettiren konu, sonradan tekrarlanmak zorunda kalınan ölçümlerdir. Yanlış yarıçap, yakındaki bir duvar, kalibrasyonu geçmiş bir mikrofon veya rüzgârlı bir gün, haftalarca süren hazırlığı geçersiz kılabilir. Aşağıdaki kontrol noktaları, EN ISO 3744 gürültü ölçümünün ilk seferde kabul edilebilir olmasını sağlar.

2000/14/AT Hangi Ölçüm Yöntemini Esas Alır?

2000/14/AT Gürültü Emisyonu Yönetmeliği‘nin Ek III Kısım A’sı, ses gücü düzeyinin belirlenmesi için temel standart olarak EN ISO 3744 ve EN ISO 3746‘yı gösterir. Kısım B’de ise her ekipman türü için ek kurallar yer alır: çalışma koşulları, montaj, ölçüm süresi ve gerektiğinde farklı ölçüm yüzeyi. Uygulamada Ek III Kısım B’deki ekipmana özgü test kodu, temel standardın genel kurallarının önüne geçer.

Bu nedenle ölçüm planı hazırlanırken iki doküman birlikte okunmalıdır:

  • EN ISO 3744: Genel yöntem, düzeltmeler, hesaplama ve belirsizlik
  • 2000/14/AT Ek III Kısım B: Ekipmana özgü çalışma koşulları (örneğin jeneratörde yük, kompresörde basınç, iş makinesinde çevrim)

Makine bazlı ölçüm koşulları için iş makinası gürültü ölçümü yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı ise yöntemin kendisine, yani test alanına ve mikrofon düzenine odaklanır.

EN ISO 3744 Gürültü Ölçümü İçin Test Alanı: Yansıtıcı Zemin ve Serbest Alan

Ek III Kısım A’ya göre ekipman beton veya gözeneksiz asfalttan yapılmış yansıtıcı bir zemin üzerinde ölçülür. Yansıtıcı zemin üzerinde yapılan bu ölçümlerde çevre düzeltmesi K2A sıfır kabul edilir. Bu, test alanının gerçekten açık alan koşullarına yakın olmasını zorunlu kılar. Ölçüm yüzeyinin çevresinde yansıma yapacak bina, duvar, araç veya istif bulunmamalıdır.

Test alanı seçerken kontrol edilmesi gerekenler:

  • Zemin düz, yatay ve ölçüm yüzeyinin tamamını kapsayacak büyüklükte mi?
  • Ölçüm yarıçapının dışında, yansıma yapabilecek yüzeylere yeterli mesafe var mı?
  • Arka plan gürültüsü yeterince düşük mü? Yakında trafik, kompresör, jeneratör veya üretim hattı var mı?
  • Rüzgâr hızı ölçüm için uygun mu? Mikrofonlarda rüzgâr siperi kullanılıyor mu?

Ölçüm Yarıçapı ve Mikrofon Konumları

Ek III Kısım A’ya göre yarım kürenin yarıçapı, ekipmanı çevreleyen referans paralelkenarın en büyük boyutunun en az iki katı olmalı ve şu değerlerden bir üsttekine yuvarlanmalıdır: 4 m, 10 m veya 16 m.

Referans paralelkenarın en büyük boyutu Yarım küre yarıçapı (r) Üst mikrofon yüksekliği (0,71 × r)
2 m’ye kadar 4 m yaklaşık 2,8 m
2 m – 5 m 10 m yaklaşık 7,1 m
5 m – 8 m 16 m yaklaşık 11,4 m

Yönetmelik 12 mikrofon konumu tanımlar. 1–8 numaralı konumlar 1,5 m yükseklikte, 9–12 numaralı konumlar 0,71 × r yüksekliktedir. Ölçüm altı mikrofonla yapılacaksa 2, 4, 6, 8, 10 ve 12 numaralı konumlar her durumda kullanılmalıdır.

Pratikte bu, 10 m yarıçapta üst mikrofonların yaklaşık 7 m, 16 m yarıçapta ise yaklaşık 11 m yüksekliğe çıkması anlamına gelir. Bu yükseklikler için sağlam direkler, gergi halatları ve mikrofonun düşmesini önleyecek emniyet bağlantıları planlanmalıdır. Rüzgârda devrilen bir tripod, hem ölçümü hem de ekipmanı kaybettirir.

EN ISO 3744 gürültü ölçümü: beton test alanında jeneratör etrafında yarım küre mikrofon düzeniyle gürültü ölçümü

Arka Plan Gürültüsü ve Düzeltmeler

EN ISO 3744’te iki düzeltme terimi vardır:

  • K1 (arka plan gürültüsü düzeltmesi): Ekipman çalışırken ölçülen seviye ile ekipman kapalıyken ölçülen arka plan seviyesi arasındaki fark yeterli değilse uygulanır. Fark büyüdükçe düzeltme küçülür. Fark çok küçükse ölçüm geçerli kabul edilmez. Bu yüzden arka plan ölçümü her konum için ve ekipman ölçümüne yakın zamanda yapılmalı, raporda ayrıca gösterilmelidir.
  • K2 (çevre düzeltmesi): Test ortamındaki yansımaların etkisini dengeler. 2000/14/AT kapsamında yansıtıcı zemin üzerinde yapılan ölçümlerde K2A sıfır alınır. Bu nedenle çevrede yansıma kaynağı bırakmamak kritik önemdedir.

Ölçüm Cihazları ve Kalibrasyon

Kabul edilebilir bir EN ISO 3744 gürültü ölçümü için cihaz zinciri şu şekilde olmalıdır:

  1. IEC 61672-1’e göre Class 1 ses seviyesi ölçer veya çok kanallı ölçüm sistemi
  2. Class 1 akustik kalibratör; ölçümden önce ve sonra kalibrasyon kontrolü yapılmalı, sapma kaydedilmeli
  3. Mikrofon, ön yükseltici, ölçer ve kalibratör için geçerli kalibrasyon sertifikaları
  4. Rüzgâr siperi, sıcaklık, nem ve rüzgâr hızı kaydı için meteoroloji ölçümü

Kalibrasyon sertifikası olmayan veya süresi geçmiş bir cihazla yapılan ölçüm, sonuç ne kadar iyi olursa olsun teknik dosyada savunulamaz.

Class 1 ses seviyesi ölçerin akustik kalibratörle saha kalibrasyonu

Ölçüm Raporunda Bulunması Gerekenler

EN ISO 3744 gürültü ölçümü raporunda en az şu bilgiler yer almalıdır:

  • Ekipmanın tanımı, seri numarası, motor ve güç bilgileri, ölçümdeki çalışma koşulu
  • Test alanı tanımı: zemin türü, krokisi, çevredeki nesnelere mesafeler
  • Yarıçap seçimi ve referans paralelkenar boyutları
  • Kullanılan mikrofon konumları ve yükseklikleri
  • Her konum için ölçülen seviyeler, arka plan seviyeleri ve K1 düzeltmeleri
  • Meteorolojik koşullar
  • Cihaz listesi, seri numaraları ve kalibrasyon tarihleri
  • Hesaplanan ölçülen ses gücü düzeyi ve belirsizlik değerlendirmesi

Ölçülen değerden garanti edilen ses gücü düzeyine nasıl geçildiği ve bunun etikette nasıl gösterildiği için gürültü işaretlemesi ve LWA etiketi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

  • Yarıçapı makine boyutuna göre değil, test alanının büyüklüğüne göre seçmek
  • Altı mikrofonla ölçümde 2, 4, 6, 8, 10 ve 12 dışındaki konumları kullanmak
  • Üst mikrofonları 0,71 × r yerine sabit bir yükseklikte kurmak
  • Arka plan ölçümünü atlamak veya yalnızca tek noktada yapmak
  • Ölçüm sonrası kalibrasyon kontrolünü yapmamak
  • Ekipmanı Ek III Kısım B’deki çalışma koşulu yerine rölantide ölçmek

Sık Sorulan Sorular

EN ISO 3744 gürültü ölçümü kapalı bir salonda yapılabilir mi?

2000/14/AT kapsamındaki ölçümler, yansıtıcı zemin üzerinde serbest alana yakın koşullar varsayımıyla yapılır. Kapalı bir salonda yansımalar sonucu değiştireceği için bu koşul sağlanamaz.

İmalatçının kendi ölçüm raporu kabul edilir mi?

Ek VI prosedüründe imalatçının ölçüm raporu değerlendirmeye alınabilir. Bunun için kalibre Class 1 cihaz, yazılı bir ölçüm prosedürü, yetkin bir test mühendisi ve uygun bir test alanı bulunmalıdır. TESTPLUS bu koşulları fabrika ziyaretiyle yerinde doğrular.

Hangi ekipman onaylanmış kuruluş gerektirir?

Madde 12 kapsamındaki, sınır değere tabi ekipman onaylanmış kuruluş katılımı gerektirir. Ayrım için 2000/14/AT Madde 12 ve Madde 13 farkı yazımızı okuyabilirsiniz.

TESTPLUS’ın Rolü

TESTPLUS, 2000/14/AT kapsamında AB Onaylanmış Kuruluş NB 2908 olarak Ek VI, Ek VII ve Ek VIII prosedürlerinde uygunluk değerlendirmesi yapar. EN ISO 3744 gürültü ölçümü dahil tüm ölçümleri kendi kalibre Class 1 ekipmanımızla, Ek III’e uygun test düzeniyle gerçekleştiririz. Ayrıntılar için gürültü emisyonu ve gürültü testleri sayfalarımızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar