Makina CE Belgesi Testleri: Hangi Testler Yapılır?
Makina CE belgesi testleri, bir makinenin Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) Ek-I’de tanımlanan temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşıladığını kanıtlamak için yapılan risk değerlendirmesi, muayene, ölçüm ve doğrulama çalışmalarının tümüdür. Bu rehberde hangi testlerin hangi standartlara göre yapıldığını, onaylanmış kuruluşun zorunlu ve gönüllü alanda ne zaman devreye girdiğini ve 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlayacak yeni Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230 ile nelerin değişeceğini özetliyoruz.
Hazırlayan: TESTPLUS Teknik Ekibi · Güncelleme: Ekim 2026
Özet: Makine CE Testlerinde 9 Temel Adım
EN ISO 12100 – tehlikelerin belirlenmesi ve risk azaltma
2006/42/AT Ek-I – madde madde uygunluk
EN 60204-1 Bölüm 18 – süreklilik, yalıtım, gerilim testleri
EN ISO 13849-1 / -2 veya EN IEC 62061 – PL / SIL
EN ISO 13857, 14120, 14119, 13855, 13850
EN ISO 4413 / EN ISO 4414
EN ISO 3744 / 3746, EN ISO 11201 serisi
2014/30/AB – EN 61000-6 serisi
Ürüne özel standart varsa öncelikli uygulanır
1. Risk Değerlendirmesi (EN ISO 12100)
Tüm makine CE süreçlerinin başlangıç noktası risk değerlendirmesidir. EN ISO 12100’e göre önce makinenin kullanım, alan ve zaman sınırları ile öngörülebilir hatalı kullanımı tanımlanır; ardından mekanik, elektriksel, termal, gürültü, titreşim, radyasyon, malzeme ve ergonomi kaynaklı tehlikeler belirlenir, her tehlike için risk tahmini ve değerlendirmesi yapılır.
Riskler üç adımlı yöntem ile azaltılır:
- Doğal güvenli tasarım: Tehlikeyi tasarım aşamasında ortadan kaldırmak veya azaltmak.
- Koruyucu önlemler: Koruyucular, kilitleme tertibatları, ışık perdeleri, güvenlik fonksiyonları.
- Kullanım bilgisi: Uyarı işaretleri, kullanım kılavuzu, eğitim ve kişisel koruyucu donanım bilgisi.
Muayenede, risk değerlendirmesinde öngörülen önlemlerin makinede fiilen uygulanıp uygulanmadığı ve kalan risklerin kullanım kılavuzunda doğru biçimde aktarılıp aktarılmadığı kontrol edilir.
2. TSGG Kontrol Listesi (2006/42/AT Ek-I)
Yönetmeliğin Ek-I’indeki temel sağlık ve güvenlik gerekleri madde madde makineye uygulanır; her madde için “uygulanabilir / uygulanamaz” kararı verilir ve uygunluğu gösteren kanıt (test raporu, standart maddesi, çizim, hesap, talimat) eşleştirilir.
| Ek-I Maddesi | Kapsam |
|---|---|
| 1.1 | Genel ilkeler, malzemeler, aydınlatma, taşıma için tasarım, ergonomi, kumanda yeri |
| 1.2 | Kumanda sistemlerinin güvenliği, çalıştırma, durdurma, acil durdurma, mod seçimi |
| 1.3 | Mekanik tehlikeler: stabilite, kırılma, düşen/fırlayan parçalar, hareketli parçalar |
| 1.4 | Sabit ve hareketli koruyucular ile koruma tertibatlarının özellikleri |
| 1.5 | Elektrik, statik elektrik, sıcaklık, yangın, patlama, gürültü (1.5.8), titreşim (1.5.9), radyasyon |
| 1.6 | Bakım, ayar noktalarına erişim, enerji kaynaklarından ayırma |
| 1.7 | Uyarılar, makine işaretlemesi (1.7.3) ve kullanım talimatları (1.7.4) |
| 2 – 6 | Ek gerekler: gıda/el tipi/ahşap işleme makineleri, hareketli makineler, kaldırma, yeraltı ve insan kaldırma makineleri |
3. Elektriksel Güvenlik Testleri (EN 60204-1)
Makinenin elektrik donanımı EN 60204-1 Bölüm 18’e göre doğrulanır. Makinelerde elektrik tehlikeleri 2006/42/AT kapsamında değerlendirilir; Alçak Gerilim Yönetmeliği’nin (2014/35/AB) güvenlik hedefleri Ek-I madde 1.5.1 üzerinden uygulanır.
| Test | Amaç | Tipik Kriter |
|---|---|---|
| Koruma bağlantı devresinin sürekliliği | Tüm açıktaki iletken kısımların koruma iletkenine bağlı olduğunu doğrulamak | Ölçülen direncin kablo boyu ve kesitine göre beklenen değerle uyumlu olması |
| Hata çevrim empedansı / otomatik besleme kesme | Arıza durumunda koruma cihazının zamanında açmasını doğrulamak | Koruma cihazının öngörülen sürede çalışması |
| Yalıtım direnci | Güç devreleri ile koruma iletkeni arasındaki yalıtımı ölçmek | 500 V DC’de ≥ 1 MΩ |
| Gerilim (dielektrik dayanım) testi | Yalıtımın aşırı gerilime dayanımını doğrulamak | 2 × anma gerilimi veya 1000 V (hangisi büyükse), yaklaşık 1 sn |
| Artık gerilimlere karşı koruma | Besleme kesildikten sonra dokunulabilir kısımlarda tehlikeli gerilim kalmamasını sağlamak | 5 sn içinde ≤ 60 V (fişli bağlantılarda 1 sn) |
| Fonksiyonel testler | Acil durdurma, kilitleme ve güvenlik fonksiyonlarının çalışmasını doğrulamak | Fonksiyonların tasarlandığı gibi çalışması |
Testlere ek olarak pano koruma derecesi (IP), kablo kesitleri ve renk kodları, ana şalter, işaretlemeler ve elektrik şemalarının makineyle uyumu gözle kontrol edilir.
4. Kumanda Sistemlerinin Güvenliği (EN ISO 13849-1 / -2)
Güvenlikle ilgili kumanda fonksiyonları (acil durdurma, koruyucu kilitleme, iki el kumanda, güvenli hız, beklenmeyen çalışmanın önlenmesi vb.) için gerekli performans seviyesi (PLr) risk değerlendirmesinden belirlenir. Ardından sistemin ulaştığı performans seviyesi kategori, MTTFd, DCavg ve ortak neden arızası (CCF) parametreleriyle hesaplanır ve EN ISO 13849-2’ye göre analiz ve testle doğrulanır (validasyon). Alternatif olarak EN IEC 62061 (SIL) yaklaşımı kullanılabilir.
| Performans Seviyesi | Saatlik Ortalama Tehlikeli Arıza Olasılığı (PFHd) |
|---|---|
| PL a | ≥ 10⁻⁵ – < 10⁻⁴ |
| PL b | ≥ 3 × 10⁻⁶ – < 10⁻⁵ |
| PL c | ≥ 10⁻⁶ – < 3 × 10⁻⁶ |
| PL d | ≥ 10⁻⁷ – < 10⁻⁶ |
| PL e | ≥ 10⁻⁸ – < 10⁻⁷ |
Muayenede istenenler: Güvenlik fonksiyonları listesi, PLr belirleme kaydı, blok diyagramlar, kullanılan güvenlik bileşenlerinin veri sayfaları (B10d, MTTFd) ve hesap çıktıları (ör. SISTEMA raporu).
5. Koruyucular, Güvenlik Mesafeleri ve Acil Durdurma
| Standart | Konu |
|---|---|
| EN ISO 13857 | Tehlikeli bölgelere üst ve alt uzuvlarla erişimi engelleyen güvenlik mesafeleri ve açıklık ölçüleri |
| EN ISO 13854 | Vücut parçalarının ezilmesini önleyecek en küçük boşluklar |
| EN ISO 14120 | Sabit ve hareketli koruyucuların tasarımı ve yapımı |
| EN ISO 14119 | Koruyuculara bağlı kilitleme tertibatları ve devre dışı bırakmaya karşı önlemler |
| EN ISO 13855 | Işık perdesi gibi koruyucu tertibatların yaklaşma hızına göre konumlandırılması |
| EN ISO 13850 | Acil durdurma: buton tipi, konumu, durdurma kategorisi (0 veya 1) ve fonksiyon testi |
| EN ISO 14118 | Beklenmeyen çalışmanın önlenmesi, enerji ayırma ve kilitleme |
6. Hidrolik ve Pnömatik Sistemler (EN ISO 4413 / 4414)
- Basınç sınırlama ve aşırı basınca karşı koruma
- Enerji kesildiğinde ve geri geldiğinde güvenli duruş, beklenmeyen hareketin önlenmesi
- Akümülatör ve depolanmış enerjinin güvenli boşaltılması
- Hortum ve bağlantıların korunması, kırbaçlanmaya karşı önlemler
- Devre şemalarının, komponent etiketlerinin ve ayar değerlerinin makineyle uyumu
7. Gürültü ve Titreşim Emisyonu
2006/42/AT Ek-I madde 1.7.4.2(u), kullanım kılavuzunda gürültü emisyon değerlerinin beyan edilmesini zorunlu kılar:
| Beyan Edilecek Değer | Ne Zaman? | Ölçüm Standardı |
|---|---|---|
| Çalışma noktasında A-ağırlıklı emisyon ses basınç seviyesi (LpA) | Her zaman; 70 dB(A)’yı aşmıyorsa bu durum belirtilir | EN ISO 11201 / 11202 / 11204 |
| Pik C-ağırlıklı anlık ses basıncı (LpCpeak) | 63 Pa’yı (130 dB(C)) aşıyorsa | EN ISO 11201 serisi |
| A-ağırlıklı ses gücü seviyesi (LWA) | LpA 80 dB(A)’yı aşıyorsa | EN ISO 3744 / EN ISO 3746 |
El tipi ve elle yönlendirilen makinelerde el-kol titreşimi 2,5 m/s²’yi, hareketli makinelerde tüm vücut titreşimi 0,5 m/s²’yi aşıyorsa bu değerler de beyan edilir. Açık alanda kullanılan ekipmanlar (jeneratör, kompresör, iş makineleri vb.) ayrıca 2000/14/AT Dış Mekân Gürültü Yönetmeliği kapsamına girebilir; bu ekipmanlarda garanti edilen ses gücü seviyesi (LWA) etiketi zorunludur.
8. Elektromanyetik Uyumluluk (EMC)
Elektrik/elektronik donanımı olan makineler 2014/30/AB EMC Yönetmeliği’ne de uymak zorundadır. Endüstriyel ortam için genellikle EN 61000-6-2 (bağışıklık) ve EN 61000-6-4 (emisyon), konut ve hafif sanayi ortamı için EN 61000-6-1 ve EN 61000-6-3 uygulanır. Frekans konvertörü, servo sürücü ve PLC içeren makinelerde EMC değerlendirmesi ayrıca önem taşır.
TESTPLUS, 2014/30/AB kapsamında Türkiye’de atanmış tek onaylanmış kuruluş olarak EMC uygunluk değerlendirme işlemlerini yürütür.
9. C Tipi Standarda Göre Tip İncelemesi
Makine için özel bir C tipi (ürün) standardı varsa muayene bu standardın gereklerine göre yapılır. C tipi standart, A ve B tipi standartlardan farklı hüküm içeriyorsa C tipi standart önceliklidir. Örnekler:
| Makine Grubu | C Tipi Standart |
|---|---|
| Ahşap işleme makineleri | EN ISO 19085 serisi |
| Presler / abkant presler | EN ISO 16092 serisi / EN 12622 |
| Plastik ve kauçuk enjeksiyon makineleri | EN ISO 20430 |
| Forkliftler | EN ISO 3691-1 |
| Yükseltilebilir iş platformları (MEWP) | EN 280 |
| Araç kaldırma liftleri | EN 1493 |
| Çöp toplama araçları | EN 1501 serisi |
| Gıda işleme makineleri | EN 1672-2 ve ilgili ürün standartları |
| Kompresörler / jeneratör setleri | EN 1012-1 / EN ISO 8528-13 |
Makinenize uygulanabilecek harmonize standartları Harmonize Standart Listesi aracımızla arayabilirsiniz.
Onaylanmış Kuruluş Ne Zaman Gerekir? Zorunlu ve Gönüllü Alan
CE işaretini üretici iliştirir ve AT Uygunluk Beyanı’nı üretici imzalar. Çoğu makine için uygunluk değerlendirmesi üreticinin iç üretim kontrolüyle (Ek-VIII) yapılabilir. Onaylanmış kuruluşun rolü ise makinenin türüne göre iki şekilde ortaya çıkar:
2006/42/AT Ek-IV’te sayılan makinelerde (ör. ağaç işleme makineleri, presler, enjeksiyon makineleri, araç kaldırma liftleri, kişi kaldırma makineleri, çöp kamyonları, ROPS/FOPS) harmonize standartlar uygulanmadıysa veya kısmen uygulandıysa AT tip incelemesi (Ek-IX) ya da tam kalite güvencesi (Ek-X) zorunludur. Harmonize standartlar tam uygulandığında da üretici tip incelemesini tercih edebilir.
- Çıktı: AT Tip İnceleme Sertifikası
- Sertifika her 5 yılda bir gözden geçirilir
- TESTPLUS akreditasyon kapsamı: ahşap işleme makineleri, kaldırma ekipmanları, çöp kamyonları
Ek-IV dışında kalan makinelerde (ör. jeneratörler, kompresörler, gıda işleme makineleri, CNC tezgâhları, paketleme ve konveyör sistemleri) üretici onaylanmış kuruluşa başvurmak zorunda değildir; ancak TESTPLUS, akredite ve tarafsız üçüncü taraf olarak makinenin 2006/42/AT gereklerine uygunluğunu inceler ve gönüllü alanda makine emniyeti belgesi düzenler.
- Üretici beyanının bağımsız kuruluşça doğrulanması
- İthalat, gümrük ve piyasa gözetimi denetimlerinde güçlü kanıt
- Yurt dışı alıcı, distribütör ve ihale şartnamesi taleplerinin karşılanması
- Ürün sorumluluğu açısından kayıt altına alınmış test ve muayene sonuçları
Bilmeniz gereken: Gönüllü alanda verilen belge, üreticinin AT Uygunluk Beyanı’nın yerine geçmez; CE işaretinin yanında onaylanmış kuruluş numarası (NB 2908) yalnızca kuruluşun üretim aşamasının denetiminde yer aldığı durumlarda (ör. Ek-X tam kalite güvencesi) kullanılır.
TESTPLUS, NB 2908 numaralı onaylanmış kuruluş olarak makine CE belgelendirmesi kapsamında hem zorunlu alanda AT tip incelemesi hem de gönüllü alanda üçüncü taraf belgelendirme ve test hizmetleri sunar.
TESTPLUS ile Belgelendirme Süreci Nasıl İlerler?
- Başvuru: Çevrim içi başvuru formunu doldurun; makine bilgileri, ürün ve etiket fotoğrafları ile ıslak imzalı başvuru formunu iletin.
- Teklif ve sözleşme: Makinenin tipi, uygulanacak standartlar ve model/varyant sayısına göre kapsam ve teklif hazırlanır.
- Teknik dosya incelemesi: Üretici tarafından hazırlanan teknik dosya, risk değerlendirmesi ve TSGG listesi incelenir.
- Muayene ve testler: Makine, üretim tesisinde veya kurulum yerinde muayene edilir; elektriksel güvenlik, kumanda sistemi, koruyucu ve fonksiyon testleri yapılır.
- Değerlendirme ve karar: Bulgular raporlanır; varsa uygunsuzlukların giderildiği kanıtlarla doğrulanır.
- Sertifika: Uygun bulunan makine için sertifika düzenlenir; sertifika Belge Sorgulama sayfasından doğrulanabilir.
Ayrıntılar için Makine Belgelendirme Süreci ve Süre ve Ücretlendirme Esasları sayfalarına bakabilirsiniz.
Teknik Dosyada Bulunması Gerekenler (Ek-VII A)
Teknik dosya üretici tarafından hazırlanır ve muayenenin temel girdisidir. Eksiksiz bir dosya süreci belirgin şekilde kısaltır:
- Makinenin genel tanımı ve genel görünüş çizimi
- Kumanda devrelerinin şemaları ve çalışma açıklamaları
- Detaylı çizimler, hesap notları ve test sonuçları
- Risk değerlendirmesi ve uygulanan TSGG listesi
- Uygulanan harmonize standartlar ve diğer teknik şartnameler
- Kullanım kılavuzu ve (varsa) yarı tamamlanmış makineler için montaj talimatları
- AT Uygunluk Beyanı’nın bir kopyası
- Seri üretimde uygunluğun sürdürülmesi için alınan iç önlemler
2023/1230 Makine Tüzüğü ile Ne Değişiyor?
AB Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230, 20 Ocak 2027‘den itibaren 2006/42/AT’nin yerini alacaktır. Öne çıkan değişiklikler:
| Konu | 2006/42/AT | (AB) 2023/1230 |
|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Direktif (ulusal mevzuata aktarılır) | Tüzük (doğrudan uygulanır) |
| Yüksek riskli makineler | Ek-IV listesi | Ek-I Bölüm A (onaylanmış kuruluş her durumda zorunlu) ve Bölüm B |
| Yapay zekâ / öğrenen sistemler | Özel hüküm yok | Kendi kendine gelişen davranışlı güvenlik fonksiyonları için yeni gerekler |
| Siber güvenlik | Özel hüküm yok | Bozulmaya ve kötü niyetli müdahaleye karşı koruma gerekleri |
| Kullanım talimatı | Basılı | Dijital sunulabilir; talep halinde basılı kopya ücretsiz verilir |
| Önemli değişiklik | Açık tanım yok | Önemli değişiklik yapan kişi “üretici” sayılır |
2027 sonrasında piyasaya arz edilecek makineler için test ve risk değerlendirmesi planlamasının şimdiden yeni tüzüğe göre yapılması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Makina CE belgesini kim verir?
CE işareti bir belge değil, üreticinin beyanıdır; üretici iliştirir. Onaylanmış kuruluş ise Ek-IV makinelerinde AT tip inceleme sertifikası düzenler; Ek-IV dışındaki makinelerde ise gönüllü alanda bağımsız üçüncü taraf olarak test, muayene ve belgelendirme yapar.
Makina CE belgesi için hangi testler yapılır?
EN ISO 12100 risk değerlendirmesi, EN 60204-1 elektriksel güvenlik testleri, EN ISO 13849-1/-2 kumanda sistemi doğrulaması, EN ISO 13857 güvenlik mesafeleri, EN ISO 13850 acil durdurma, EN ISO 4413/4414 hidrolik-pnömatik kontroller, gürültü emisyonu ölçümü, EMC değerlendirmesi ve varsa C tipi standarda göre tip incelemesi.
Gönüllü alanda makine belgesi almanın faydası nedir?
Zorunlu olmayan makinelerde bile bağımsız ve akredite bir kuruluşun incelemesi, üreticinin uygunluk beyanını güçlendirir; ithalat ve piyasa gözetimi denetimlerinde, yurt dışı alıcı ve ihale taleplerinde ve olası ürün sorumluluğu durumlarında kayıt altına alınmış kanıt sağlar.
Makine CE belgesinin geçerlilik süresi ne kadardır?
2006/42/AT Ek-IX’a göre AT tip inceleme sertifikası her 5 yılda bir gözden geçirilmelidir. Makinede tasarım değişikliği olursa ya da uygulanan standart veya yönetmelik değişirse bu süre dolmadan yeniden değerlendirme gerekir.
CE işaretinin yanında onaylanmış kuruluş numarası ne zaman yer alır?
Kuruluş numarası yalnızca onaylanmış kuruluşun üretim aşamasının denetiminde yer aldığı durumlarda (ör. Ek-X tam kalite güvencesi) CE işaretinin yanına eklenir. AT tip incelemesi veya gönüllü belgelendirme tek başına bu numaranın kullanılmasına imkân vermez.
Makine CE testleri ne kadar sürer?
Süre; makinenin Ek-IV kapsamında olup olmamasına, C tipi standart bulunup bulunmamasına, kumanda sisteminin karmaşıklığına ve teknik dosyanın hazır olmasına göre değişir. Teknik dosyası eksiksiz olan makinelerde süreç belirgin şekilde kısalır.
Makina CE belgesi test maliyetini neler belirler?
Makinenin tipi ve risk sınıfı, uygulanacak standart ve test sayısı, muayenenin tesiste mi sahada mı yapılacağı ve model/varyant sayısı maliyeti belirleyen başlıca etkenlerdir. Makinenize özel teklif için teknik ekibimizle iletişime geçin.
İkinci el veya ithal makine için CE testi gerekir mi?
AB veya Türkiye pazarına ilk kez arz edilen ya da hizmete sunulan makineler (ithal ve AB dışından gelen ikinci el makineler dâhil) yönetmelik kapsamındadır ve uygunluğu gösterilmelidir.
2023/1230 Makine Tüzüğü ne zaman yürürlüğe giriyor?
AB Makine Tüzüğü 2023/1230, 20 Ocak 2027’den itibaren 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği’nin yerini alacaktır.
AT tip incelemesi veya gönüllü alanda makine emniyeti belgelendirmesi için başvurunuzu iletin; kapsamı ve test planını teklifimizde netleştirelim.
İlgili sayfalar:
