ROPS ve FOPS Koruyucu Yapılar

ROPS (Roll-Over Protective Structures) – Devrilmeye Karşı Koruyucu Yapılar

ROPS, makinenin devrilmesi hâlinde emniyet kemeri takılı operatörün ezilme riskini azaltmak üzere tasarlanan koruyucu yapıdır. 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği Ek I Madde 3.4.3 uyarınca, sürücülü hareketli makinelerde devrilme riski bulunması hâlinde makine uygun bir koruyucu yapı ile donatılmalıdır.

EN ISO 3471:2008 (Yer değiştirme makineleri – Devrilmeye karşı koruyucu yapılar – Laboratuvar deneyleri ve performans kuralları), kütlesi 700 kg ve üzeri olan dozer, yükleyici, kazıcı-yükleyici, greyder, skreyper, belden kırma damper ve silindir gibi yer değiştirme (iş) makineleri için geçerlidir. Deneyde koruyucu yapıya makine kütlesine bağlı olarak yanal, düşey ve boyuna statik yükler uygulanır; asgari kuvvet ve enerji değerleri sağlanırken yapının hiçbir elemanı ISO 3164’te tanımlanan sehim sınırlama hacmine (DLV) girmemelidir.

Hidrolik ekskavatörler bu standardın kapsamı dışındadır; 6 tonun üzerindeki ekskavatörler için EN ISO 12117-2 (ROPS), kompakt ekskavatörler için EN ISO 12117 (TOPS) uygulanır.

FOPS (Falling-Object Protective Structures) – Düşen Nesnelere Karşı Koruyucu Yapılar

FOPS, operatörü düşen nesnelere (kaya, ağaç, moloz, el aleti vb.) karşı koruyan yapıdır. 2006/42/AT Ek I Madde 3.4.4 uyarınca, düşen nesne veya malzeme riski bulunan sürücülü makineler uygun bir koruyucu yapı ile donatılmalıdır.

EN ISO 3449:2008 (Yer değiştirme makineleri – Düşen nesnelere karşı koruyucu yapılar – Laboratuvar deneyleri ve performans kuralları), EN ISO 6165’te tanımlanan yer değiştirme makinelerine uygulanır ve iki kabul seviyesi tanımlar:

• Seviye I (Level I) – 1 365 J: Küçük nesnelere (tuğla, küçük beton parçaları, el aletleri) karşı koruma; yol bakımı, peyzaj ve genel şantiye çalışmaları için.
• Seviye II (Level II) – 11 600 J: Ağır nesnelere (ağaç, kaya parçaları) karşı koruma; saha temizliği, yıkım, ormancılık ve madencilik gibi çalışmalar için.

Deneyde standart düşürme cismi koruyucu yapının üzerine bırakılır; yapı delinmemeli ve hiçbir elemanı sehim sınırlama hacmine (DLV) girmemelidir. Ekskavatörlerde operatör koruyucu siperleri için EN ISO 10262 uygulanır.

Yasal Çerçeve ve Uygunluk Değerlendirme

ROPS ve FOPS, 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği Ek IV Madde 22 ve Madde 23‘te sayılan ürünlerdir; piyasaya bağımsız olarak arz edildiklerinde “emniyet aksamı” olarak CE işareti taşımaları ve AT Uygunluk Beyanı ile birlikte sunulmaları gerekir.

Yönetmeliğin 12. maddesine göre:

• Ürün, ilgili tüm temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini kapsayan uyumlaştırılmış standartlara tam olarak uygun imal edilmişse imalatçı; iç üretim kontrolü (Ek VIII), AT Tip İncelemesi (Ek IX) veya Tam Kalite Güvencesi (Ek X) prosedürlerinden birini seçebilir.
• Uyumlaştırılmış standartlar uygulanmamış veya kısmen uygulanmışsa, ya da ilgili gereklilikleri kapsayan uyumlaştırılmış standart yoksa, onaylanmış kuruluş katılımı zorunludur (Ek IX veya Ek X).

2006/42/AT’nin yerini alacak olan (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü AB’de 20 Ocak 2027’den itibaren uygulanacaktır; ROPS ve FOPS bu Tüzüğün Ek I Bölüm B listesinde yer almaktadır.

Kapsam notu: Tarım ve orman traktörlerinin devrilmeye karşı koruyucu yapıları Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamında değil, (AB) 167/2013 tip onayı mevzuatı kapsamında değerlendirilir. Forkliftlerde operatör üst koruyucusu (tepe siperi) için ISO 6055, ormancılık makinelerinde ISO 8082 (ROPS) ve ISO 8083 (FOPS) standartları uygulanır.

TESTPLUS Hizmetleri

TESTPLUS, 2006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamında 2908 kimlik numaralı onaylanmış kuruluştur. ROPS ve FOPS için ilgili standartlara göre deneylerin gerçekleştirilmesi veya gözetimi, teknik dosyanın incelenmesi ve atama kapsamı dâhilinde AT Tip İncelemesi hizmetlerini tarafsız ve bağımsız olarak yürütür. Başvuru ve teklif talepleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.