Gürültü Testleri2000/14/AT Kapsamında Ses Gücü Seviyesi Ölçümü
Gürültü testleri, açık alanda kullanılan makine ve ekipmanların çevreye yaydığı gürültünün 2000/14/AT Dış Mekân Gürültü Direktifi’ne göre ölçülmesi ve garanti edilen ses gücü seviyesinin (LWA) belirlenmesidir. Ölçüm sonucu; CE işaretlemesinin, ürün üzerindeki gürültü etiketinin ve AB uygunluk beyanının dayanağını oluşturur. Direktif Türkiye’de, Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonuna İlişkin Yönetmelik ile uygulanmaktadır.
Gürültü Testi Hangi Ekipmanlar İçin Gerekir?
Direktif kapsamındaki ekipmanlar iki gruba ayrılır. Her iki grupta da ses gücü seviyesinin ölçülmesi ve garanti edilen LWA değerini gösteren etiketin ürüne iliştirilmesi zorunludur; gruplar arasındaki fark, sınır değer ve onaylanmış kuruluş yükümlülüğündedir.
| Madde 12 ekipmanları | Madde 13 ekipmanları | |
|---|---|---|
| Ses gücü sınır değeri | Var – garanti edilen LWA sınırı aşamaz | Yok – yalnızca işaretleme yükümlülüğü |
| Gürültü ölçümü ve LWA etiketi | Zorunlu | Zorunlu |
| Onaylanmış kuruluş | Zorunlu (Ek VI, Ek VII veya Ek VIII) | Gerekmez (Ek V – iç üretim kontrolü) |
| Örnekler | Kompresörler, jeneratörler, ekskavatörler, yükleyiciler, forkliftler, kule vinçleri | Çit budama makineleri, yaprak üfleyiciler, motorlu testereler, yüksek basınçlı yıkama makineleri, beton/harç karıştırıcılar |
İki grup arasındaki farkın ayrıntıları için 2000/14/AT Madde 12 ve Madde 13 farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Madde 12: Gürültü Sınırına Tabi 22 Ekipman
Aşağıdaki ekipmanlar ses gücü sınır değerlerine tabidir. Bu ürünlerde gürültü testi yapılması ve uygunluk değerlendirmesinin bir onaylanmış kuruluş tarafından gerçekleştirilmesi zorunludur.
| # | Ekipman | Kapsam / güç sınırı |
|---|---|---|
| 1 | Yük asansörleri (malların taşınması için) | İçten yanmalı motor tahrikli |
| 2 | Sıkıştırma makineleri | Yalnızca titreşimli ve titreşimsiz silindirler, titreşimli plakalar ve titreşimli tokmaklar |
| 3 | Kompresörler | < 350 kW |
| 4 | Elde taşınan beton kırıcılar ve kırıcı-deliciler | — |
| 5 | İnşaat vinçleri (çekme vinçleri) | İçten yanmalı motor tahrikli |
| 6 | Dozerler | < 500 kW |
| 7 | Damperli taşıyıcılar (dumper) | < 500 kW |
| 8 | Ekskavatörler (hidrolik veya halatlı) | < 500 kW |
| 9 | Kazıcı yükleyiciler | < 500 kW |
| 10 | Greyderler | < 500 kW |
| 11 | Hidrolik güç üniteleri | — |
| 12 | Çöp sahası sıkıştırıcıları (kepçeli, yükleyici tipi) | < 500 kW |
| 13 | Çim biçme makineleri | Ana motorlu aksamının gücü 20 kW’ı aşan tarım-orman ekipmanı ve çok amaçlı cihazlar hariç |
| 14 | Çim kesme / çim kenar kesme makineleri | — |
| 15 | Forkliftler (karşı ağırlıklı) | İçten yanmalı motor tahrikli; Ek I madde 36’da tanımlanan, beyan kapasitesi 10 tonu aşmayan “diğer karşı ağırlıklı” forkliftler hariç |
| 16 | Yükleyiciler | < 500 kW |
| 17 | Mobil vinçler | — |
| 18 | Motorlu çapa makineleri | < 3 kW |
| 19 | Asfalt finişerleri | Yüksek sıkıştırmalı tabla ile donatılanlar hariç |
| 20 | Güç jeneratörleri | < 400 kW |
| 21 | Kule vinçleri | — |
| 22 | Kaynak jeneratörleri | — |
Gürültü Testi Nasıl Yapılır?
- Ürün ve test kodunun belirlenmesi: Ekipmanın tipi, net kurulu gücü, kütlesi ve kapasitesi incelenir; direktifin Ek III Kısım B’sinde o ekipman için tanımlanan test kodu ve çalışma koşulları (rölanti, tam yük, hidrolik çevrim, sürüş vb.) belirlenir.
- Ölçüm yüzeyinin kurulması: Ölçüm, yansıtıcı (beton veya asfalt) bir zemin üzerinde, ekipmanı çevreleyen yarım küre biçimli ölçüm yüzeyindeki mikrofon noktalarında yapılır. Yarım kürenin yarıçapı ekipmanın temel uzunluğuna göre 4 m, 10 m veya 16 m olarak seçilir.
- Ortam koşullarının kontrolü: Arka plan gürültüsü, rüzgâr ve hava koşulları ölçülür; gerekli arka plan ve çevre düzeltmeleri uygulanır.
- Ses gücü ölçümü: A-ağırlıklı ses gücü seviyesi temel olarak EN ISO 3744’e göre belirlenir. Ölçüm en az üç kez tekrarlanır; birbirinden en fazla 1 dB farklı en yüksek iki değerin ortalaması ölçülen ses gücü seviyesi olarak alınır.
- Garanti edilen LWA değerinin belirlenmesi: Ölçülen değere ölçüm belirsizliği ve seri üretimden kaynaklanan sapmalar eklenerek garanti edilen ses gücü seviyesi bulunur. Madde 12 ekipmanlarında bu değer sınır değeri aşamaz.
- Raporlama: Ölçüm koşulları, mikrofon konumları, ölçülen ve garanti edilen değerler test raporunda belgelenir; rapor, teknik dosyanın ve AB uygunluk beyanının dayanağıdır.
Ölçümler, uygun bir test alanı sağlandığında üreticinin fabrikasında veya açık bir test sahasında yapılabilir. İş makinalarına özgü ayrıntılar için iş makinası gürültü ölçümü, kompresör ve jeneratörler için kompresör ve jeneratör gürültü uygunluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri
| Prosedür | Uygulandığı grup | Onaylanmış kuruluşun rolü |
|---|---|---|
| Ek V – İç üretim kontrolü | Madde 13 | Gerekmez; uygunluk imalatçının sorumluluğundadır |
| Ek VI – İç üretim kontrolü, teknik dokümantasyonun değerlendirilmesi ve periyodik kontrol | Madde 12 | Teknik dokümantasyonu değerlendirir, üretimdeki uygunluğu periyodik olarak kontrol eder |
| Ek VII – Birim doğrulama | Madde 12 | Her bir ürünü (birimi) ayrı ayrı doğrular |
| Ek VIII – Tam kalite güvencesi | Madde 12 | İmalatçının kalite sistemini değerlendirir ve gözetimini yapar |
Başvurudan belge düzenlenmesine kadar izlenen adımlar için Gürültü Belgelendirme Süreci, direktifin genel kapsamı için Gürültü Emisyonu CE Belgelendirme sayfamıza bakabilirsiniz.
Gürültü Etiketi (LWA İşaretlemesi)
Test sonucunda belirlenen garanti edilen ses gücü seviyesi, CE işaretiyle birlikte ekipman üzerinde görünür, okunaklı ve kalıcı bir etiketle gösterilir. Etiket; LWA sembolünü, tam sayı olarak garanti edilen değeri ve dB birimini içerir.
LWA 98 dB
Etiketin formatı ve ölçüleri için Gürültü İşaretlemesi ve LWA Etiketi, CE işaretinin ölçüleri için CE İşareti İliştirme Kuralları ve Ölçüleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
İlgili Sayfalar
Sık Sorulan Sorular
Madde 13 kapsamındaki ekipman için onaylanmış kuruluş gerekir mi?
Hayır. Madde 13 ekipmanlarında Ek V iç üretim kontrolü uygulanır ve ses gücü sınır değeri yoktur. Ancak ses gücü seviyesinin direktifteki test koduna göre ölçülmesi, ürünün LWA etiketiyle işaretlenmesi ve AB uygunluk beyanının düzenlenmesi yine zorunludur.
Elektrikli ekipmanlar da kapsamda mı?
Evet. Ekipman tanımında ayrıca belirtilmedikçe (ör. “içten yanmalı motor tahrikli”) direktif, ekipmanın enerji kaynağından bağımsız olarak uygulanır. Elektrikli çim biçme makineleri, kompresörler ve hidrolik güç üniteleri de kapsamdadır.
Ölçülen ses gücü seviyesi ile garanti edilen ses gücü seviyesi arasındaki fark nedir?
Ölçülen değer, test edilen numunede elde edilen sonuçtur. Garanti edilen değer ise ölçüm belirsizliği ve seri üretimdeki sapmalar dikkate alınarak imalatçının üretilen her ürün için taahhüt ettiği üst değerdir; etikette ve AB uygunluk beyanında bu değer yer alır.
Gürültü testi nerede yapılır?
Yansıtıcı bir zemin ve yeterli açık alan sağlandığında test, üreticinin kendi tesisinde yapılabilir; böylece ekipmanın başka bir sahaya taşınmasına gerek kalmaz.
Makine CE belgesi olan bir makine için ayrıca gürültü değerlendirmesi gerekir mi?
Evet. Makine 2000/14/AT kapsamındaysa makine emniyeti mevzuatının (2006/42/AT; 20 Ocak 2027’den itibaren (AB) 2023/1230) ve gürültü direktifinin gereklilikleri ayrı ayrı karşılanmalı, her iki mevzuat AB uygunluk beyanında belirtilmelidir. Ayrıntılar için Makine CE Belgesi sayfamıza bakabilirsiniz.
2000/14/AT Gürültü Testleri için TESTPLUS
TESTPLUS, 2000/14/AT kapsamında AB Onaylanmış Kuruluş NB 2908 olarak gürültü testleri ve uygunluk değerlendirmesi yapar. Türkiye’de makine emniyeti, dış mekân gürültüsü ve EMC yönetmeliklerinin üçünde birden akredite ve onaylanmış tek kuruluşuz.
