Teknik Servis Testleri: Araç Tip Onayı ve Makine CE Belgesi İlişkisi
Teknik servis testleri, motorlu taşıtların, römorkların ve bunların sistem, bileşen ve ayrı teknik ünitelerinin tip onayı için onay makamı adına yapılan test ve muayenelerdir. Çöp kamyonu, araç üstü vinç, iş platformu veya transmikser gibi ürünlerde ise iki mevzuat birlikte uygulanır: araç (şasi) tip onayı ile değerlendirilir, üzerine monte edilen makine ise Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) kapsamında CE işareti taşımalıdır. Bu rehberde iki sürecin nerede ayrıldığını ve nasıl birleştiğini özetliyoruz.
Hazırlayan: TESTPLUS Teknik Ekibi · Güncelleme: Ekim 2026
Teknik Servis Nedir?
Teknik servis, araç tip onayı mevzuatı kapsamında onay makamı tarafından atanan ve onay makamı adına test, muayene veya üretim uygunluğu değerlendirmesi yapan kuruluştur. AB’de çerçeve mevzuat (AB) 2018/858 Tüzüğü’dür; Türkiye’de araç tip onayı makamı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’dır. Teknik servisler yaptıkları faaliyete göre dört kategoride atanır:
Testleri kendi laboratuvar ve tesislerinde gerçekleştirir.
Üretici veya üçüncü taraf tesislerinde yapılan testleri gözetir.
Üreticinin üretim uygunluğu prosedürlerini değerlendirir ve izler.
Üretim uygunluğunun gözetimi için test ve muayeneleri yapar veya gözetir.
E-İşareti ve e-İşareti Arasındaki Fark
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) WP.29 bünyesindeki 1958 Anlaşması’na göre verilen onaydır (ör. UNECE R10 – elektromanyetik uyumluluk, R48 – aydınlatma montajı). Anlaşmaya taraf ülkelerde karşılıklı olarak tanınır.
AB tüzükleri kapsamında, (AB) 2018/858 ve (AB) 2019/2144 gibi düzenlemelere göre bir üye devlet onay makamınca verilen onaydır. Tüm AB pazarında geçerlidir.
Araç elektroniği ve EMC: Araç elektrik sistemine bağlanan elektronik alt montajlar (ESA) için eski 72/245/AET Direktifi’nin yerini bugün UNECE R10 almıştır. Bu ürünler 2014/30/AB EMC Yönetmeliği yerine araç tip onayı mevzuatına göre değerlendirilir.
Araç Tip Onayı mı, Makine CE Belgesi mi?
2006/42/AT Madde 1(2)(e), tip onayı mevzuatına tabi motorlu taşıtları ve römorkları yönetmelik kapsamı dışında bırakır; ancak bu araçların üzerine monte edilen makineler kapsam dışında değildir. Yani şasi tip onayıyla, üst yapıdaki makine ise CE işaretiyle piyasaya arz edilir. Aynı ilke tarım ve orman traktörleri ((AB) 167/2013) için de geçerlidir.
| Ürün | Araç / Şasi | Üst Yapı – Makine | C Tipi Standart |
|---|---|---|---|
| Çöp toplama aracı | Araç tip onayı (N kategorisi) | 2006/42/AT – elle yüklemeli, sıkıştırma mekanizmalı tipler Ek-IV’te; ayrıca 2000/14/AT | EN 1501 serisi |
| Araç üstü yükleyici vinç | Araç tip onayı | 2006/42/AT | EN 12999 |
| Araç üstü iş platformu (MEWP) | Araç tip onayı | 2006/42/AT – 3 m üzeri düşme tehlikesinde Ek-IV | EN 280 |
| Transmikser / beton pompası | Araç tip onayı | 2006/42/AT; transmikser ayrıca 2000/14/AT | EN 12609 / EN 12001 |
| Yol süpürme aracı | Araç tip onayı | 2006/42/AT ve 2000/14/AT | EN 13019 |
| Tarım traktörü ve monte ekipman | (AB) 167/2013 | Monte edilen / çekilen makineler 2006/42/AT | EN ISO 4254 serisi |
| Yolda gitmeyen iş makineleri | Tip onayı yok (motor emisyonu: (AB) 2016/1628) | 2006/42/AT ve 2000/14/AT | EN ISO 20474 serisi |
Araç Üstü Makinelerde Yapılan Başlıca Testler
- Risk değerlendirmesi (EN ISO 12100): Araçla makinenin birlikte oluşturduğu tehlikeler – stabilite, devrilme, sürüş sırasında hareketli parçaların kilitlenmesi.
- Stabilite ve yük deneyleri: Kaldırma makinelerinde 2006/42/AT Ek-I 4.1.2.3’e göre statik deney (en az 1,25 × azami çalışma yükü) ve dinamik deney (en az 1,1 × azami çalışma yükü).
- Kumanda sistemleri (EN ISO 13849-1/-2): Acil durdurma, yük momenti sınırlayıcı, ayak (stabilizatör) kilitleme ve sürüş-çalışma modu ayrımı gibi güvenlik fonksiyonları.
- Elektrik donanımı: Üst yapının elektrik donanımı, kumanda panoları ve kablolama; araç elektrik sistemiyle ara yüzün güvenliği.
- Hidrolik sistem (EN ISO 4413): Basınç sınırlama, hortum patlamasına karşı koruma (ör. hortum patlama valfleri), yük tutma valfleri.
- Gürültü: 2000/14/AT kapsamındaki araç üstü ekipmanlarda garanti edilen ses gücü seviyesinin (LWA) ölçülmesi ve etiketlenmesi.
- İşaretleme ve talimatlar: Makine etiketi, uyarı işaretleri, yük tablosu ve kullanım kılavuzu.
Testlerin ayrıntıları için Makina CE Belgesi Testleri rehberimize bakabilirsiniz.
Üst Yapı Üreticisi İçin Yol Haritası
- Temel aracı doğrulayın: Kullanılacak şasinin tip onaylı olduğunu ve şasi üreticisinin üst yapı montaj talimatlarını kontrol edin.
- Makine kapsamını belirleyin: Üst yapının 2006/42/AT kapsamında makine olup olmadığını ve Ek-IV’te yer alıp almadığını tespit edin.
- Uygulanacak standartları seçin: C tipi standardı (ör. EN 1501, EN 12999, EN 280) ve ilgili A/B tipi standartları belirleyin.
- Makine CE değerlendirmesini tamamlayın: Risk değerlendirmesi, testler ve teknik dosya; Ek-IV makinelerde onaylanmış kuruluş katılımı.
- Gürültü ve EMC gereklerini ele alın: 2000/14/AT kapsamındaki ekipmanlarda ses gücü ölçümü ve etiketi; elektronik alt montajlarda ilgili EMC mevzuatı.
- Çok aşamalı tip onayını tamamlayın: Tamamlanmış araç, onay makamı ve teknik servis süreciyle tescil edilir; makine için AT Uygunluk Beyanı düzenlenir ve CE işareti iliştirilir.
TESTPLUS’ın Bu Süreçteki Rolü
2006/42/AT kapsamında AT tip incelemesi ve gönüllü alanda üçüncü taraf belgelendirme. Akreditasyon kapsamımızdaki Ek-IV grupları: çöp kamyonları, kaldırma ekipmanları, ahşap işleme makineleri.
2000/14/AT kapsamında araç üstü ve açık alan ekipmanlarının uygunluk değerlendirmesi.
2014/30/AB kapsamında Türkiye’de atanmış tek onaylanmış kuruluş olarak EMC uygunluk değerlendirme işlemleri.
Araç tip onayı ve teknik servis testleri ile ilgili talepleriniz için TESTPLUS ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Teknik servis ile onaylanmış kuruluş arasındaki fark nedir?
Teknik servis, araç tip onayı mevzuatında onay makamı adına test yapan kuruluştur; onayı onay makamı verir. Onaylanmış kuruluş ise CE mevzuatında (ör. 2006/42/AT, 2000/14/AT, 2014/30/AB) uygunluk değerlendirmesi yapan ve AB Komisyonu’na bildirilen kuruluştur.
Kamyon üstüne monte edilen vinç CE belgesi gerektirir mi?
Evet. 2006/42/AT, tip onaylı araçları kapsam dışı bırakır ancak araç üzerine monte edilen makineleri kapsar. Araç üstü vinç, EN 12999 ve ilgili standartlara göre değerlendirilip CE işareti taşımalıdır.
Çöp kamyonu üst yapısı için onaylanmış kuruluş zorunlu mu?
Elle yüklemeli ve sıkıştırma mekanizmalı çöp toplama araçları 2006/42/AT Ek-IV’te yer alır. Harmonize standartlar (EN 1501 serisi) tam uygulanmadıysa onaylanmış kuruluş tarafından AT tip incelemesi zorunludur; tam uygulandığında da üretici tip incelemesini tercih edebilir.
E-işareti ile CE işareti aynı şey mi?
Hayır. E/e-işareti araç ve araç parçalarının tip onayını; CE işareti ise makine, elektrikli ekipman gibi ürünlerin CE mevzuatına uygunluğunu gösterir. Araç üstü makinelerde ikisi birlikte bulunabilir.
Tarım traktörüne takılan ekipmanlar hangi mevzuata tabidir?
Traktör (AB) 167/2013 kapsamında tip onayına tabidir; traktöre monte edilen veya çekilen makineler (pulluk, çayır biçme makinesi, püskürtücü vb.) 2006/42/AT kapsamında CE işareti taşımalıdır.
Çöp kamyonu, vinç, iş platformu ve diğer araç üstü makineler için makine CE belgelendirmesi başvurunuzu iletin.
İlgili sayfalar:
