EMC Belgesi: 2014/30/AB Elektromanyetik Uyumluluk CE Belgelendirmesi

EMC Belgesi Nedir?

EMC belgesi, elektrikli veya elektronik bir ürünün 2014/30/AB Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği‘nin temel gerekliliklerini karşıladığını gösteren belgelerin genel adıdır. Elektromanyetik uyumluluk (EMC), bir cihazın çevresine kabul edilemez düzeyde elektromanyetik bozulma yaymaması ve çevresindeki elektromanyetik etkilere karşı amaçlandığı şekilde çalışmaya devam edebilmesidir.

Hukuken EMC uygunluğu iki belgeyle kanıtlanır: imalatçının düzenleyip imzaladığı AB Uygunluk Beyanı ve imalatçı Ek III yolunu seçtiyse bir onaylanmış kuruluşun düzenlediği AB tip inceleme sertifikası. Piyasada “EMC belgesi”, “EMC sertifikası” veya “EMC CE belgesi” denildiğinde çoğunlukla bu sertifika ya da ürünün EMC uygunluğunu gösteren dosyanın tamamı kastedilir. Süreç tamamlandığında üretici ürüne CE işaretini iliştirir ve ürün AB ile Türkiye pazarında serbestçe dolaşabilir.

Türkiye’de yönetmelik, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2014/30/AB) adıyla uyumlaştırılmıştır. AB’de 20 Nisan 2016’dan bu yana uygulanan 2014/30/AB, daha önceki 2004/108/AT yönetmeliğinin yerini almıştır.

EMC Yönetmeliği Hangi Ürünleri Kapsar?

2014/30/AB iki tür ürünü kapsar: aparatlar (piyasaya tek başına ticari birim olarak sunulan cihazlar) ve sabit tesisler (belirli bir yerde kalıcı olarak kurulup kullanılan cihaz ve sistem birleşimleri). Elektrik veya elektronik parça içeren hemen her ürün bu kapsama girebilir: makineler, elektrik motorlu el aletleri, kumanda panoları, frekans konvertörleri, aydınlatma ürünleri, ev aletleri, ölçü cihazları ve endüstriyel kontrol sistemleri bunlara örnektir.

Sabit tesislerde CE işareti ve AB uygunluk beyanı aranmaz; ancak tesis iyi mühendislik uygulamalarına göre kurulmalı ve belgelendirilmelidir. Aparat ile sabit tesis ayrımının ayrıntıları için EMC’de Sabit Tesis mi, Cihaz mı? yazımızı inceleyebilirsiniz.

EMC Temel Gereklilikleri: Emisyon ve Bağışıklık

Yönetmeliğin Ek I’i iki temel gereklilik koyar:

• Emisyon: Cihazın ürettiği elektromanyetik bozulma, telsiz ve telekomünikasyon ekipmanlarının veya diğer cihazların amaçlandığı şekilde çalışmasını engelleyecek düzeyi aşmamalıdır. İletilen emisyon, ışınan emisyon, harmonik akımlar ve gerilim dalgalanmaları (flicker) bu başlıkta değerlendirilir.
• Bağışıklık: Cihaz, kullanım ortamında beklenen elektromanyetik etkilere karşı performansında kabul edilemez bir bozulma olmadan çalışabilmelidir. Elektrostatik boşalma (ESD), hızlı geçici rejimler (burst), darbe gerilimi (surge), ışınan ve iletilen bağışıklık ile gerilim çukurları ve kesintileri bu başlıktadır.

Ürünün hangi ortamda kullanılacağı belirleyicidir. Konut, ticari ve hafif sanayi ortamı ile endüstriyel ortam için emisyon sınırları ve bağışıklık seviyeleri farklıdır. Bu nedenle EMC değerlendirmesi, ürünün amaçlanan kullanım ortamının doğru tanımlanmasıyla başlar.

EMC Uygunluk Değerlendirme Yolları: Ek II ve Ek III

2014/30/AB, imalatçıya iki uygunluk değerlendirme yolu sunar. Hangi yolun izleneceğine imalatçı karar verir.

Ek III yolunun ayrıntıları ve onaylanmış kuruluşun hangi aşamada devreye girdiği için EMC AB Tip İncelemesi (2014/30/AB Ek III) rehberimize bakabilirsiniz.

Onaylanmış Kuruluş Ne Zaman Gerekir?

2014/30/AB’de onaylanmış kuruluş katılımı, makine yönetmeliğindeki gibi belirli ürün listelerine bağlı değildir; imalatçının seçtiği uygunluk değerlendirme yoluna bağlıdır. Uygulamada onaylanmış kuruluş şu durumlarda devreye girer:

• Ürün için uyumlaştırılmış standart bulunmadığında veya standartlar ürünün tüm özelliklerini kapsamadığında,
• İmalatçı uyumlaştırılmış standartları yalnızca kısmen uyguladığında ya da farklı teknik çözümler kullandığında,
• Alıcı, ithalatçı, ihale şartnamesi veya ihracat pazarı bağımsız bir onaylanmış kuruluş sertifikası istediğinde,
• İmalatçı, piyasa gözetimi denetimlerinde uygunluğunu bağımsız bir sertifikayla kanıtlamak istediğinde.

Onaylanmış kuruluşun AB tip inceleme sertifikası, ürünün teknik tasarımının yönetmeliğin temel gerekliliklerini karşıladığını teyit eder. Seri üretimin onaylanan tipe uygunluğundan ise imalatçı sorumludur (Modül C).

EMC Belgesi İçin Uygulanan Uyumlaştırılmış Standartlar

Uyumlaştırılmış standartlara uygunluk, yönetmeliğin temel gerekliliklerine uygunluk karinesi sağlar. Ürüne hangi standardın uygulanacağı, ürün türüne ve kullanım ortamına göre belirlenir. Önce ürüne özel (ürün ailesi) standart aranır; yoksa genel (jenerik) standartlar uygulanır.

Ürününüze uygulanabilecek güncel standartları ve yürürlük tarihlerini Harmonize Standart Listesi aracımızla arayabilirsiniz.

EMC Testleri: Hangi Ölçümler Yapılır?

EMC değerlendirmesinin dayanağı, uygulanan standartların gerektirdiği emisyon ve bağışıklık testleridir. Test kapsamı ürün türüne göre değişir; aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan testleri özetler. Testlerin ayrıntıları için EMC Testleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

EMC Teknik Dosyası Neleri İçermelidir?

Teknik dosya, ürünün EMC gerekliliklerini nasıl karşıladığını gösteren belgelerin toplamıdır ve ürün piyasaya arz edildikten sonra en az 10 yıl saklanmalıdır. Hem Ek II hem Ek III yolunda gereklidir.

• Ürünün genel tanımı, modelleri ve amaçlanan kullanım ortamı
• Tasarım ve imalat çizimleri, devre şemaları, parça ve alt montaj listeleri
• Uygulanan uyumlaştırılmış standartların listesi; uygulanmayan kısımlar için izlenen çözümlerin açıklaması
• Ürünün EMC değerlendirmesi (elektromanyetik olayların analizi)
• Emisyon ve bağışıklık test raporları
• Kullanım talimatları ve EMC ile ilgili özel önlemler (filtre, ekranlı kablo, kurulum koşulları vb.)
• Ek III yolunda AB tip inceleme sertifikası ve ekleri

Makinelerde EMC: İki Yönetmelik Birlikte

Elektrikli bir makine piyasaya arz edilirken genellikle hem Makine Emniyeti Yönetmeliği hem de 2014/30/AB EMC Yönetmeliği uygulanır. Açık alanda kullanılan bazı makineler ayrıca 2000/14/AT Gürültü Yönetmeliği kapsamına girer. Bu durumda tek bir AB Uygunluk Beyanında tüm yönetmelikler listelenir ve ürüne tek bir CE işareti iliştirilir. 20 Ocak 2027’den itibaren makinelerde 2006/42/AT’nin yerini yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB) alacaktır.

TESTPLUS; makine, gürültü ve EMC yönetmeliklerinin üçünde birden Türkiye’de onaylanmış tek kuruluştur. Böylece aynı makinenin üç yönetmelik kapsamındaki uygunluk değerlendirmesi tek kuruluşta yürütülebilir.

AB Uygunluk Beyanı ve CE İşareti

Uygunluk değerlendirmesi tamamlandığında imalatçı, ürünün 2014/30/AB’ye uygun olduğunu beyan eden AB Uygunluk Beyanını düzenler ve imzalar. Ek III yolunda beyanda onaylanmış kuruluşun adı, numarası (NB 2908) ve AB tip inceleme sertifikasının numarası yer alır. Ardından ürüne CE işareti görünür, okunaklı ve silinmeyecek şekilde iliştirilir. CE işaretinin ölçüleri ve iliştirme kuralları için CE İşareti İliştirme Kuralları ve Ölçüleri yazımıza bakabilirsiniz.

EMC Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır? Maliyeti Neye Bağlıdır?

Teknik dosyası ve test raporları eksiksiz olan bir üründe AB tip incelemesi genellikle birkaç hafta içinde tamamlanır. Süreyi en çok uzatan etkenler eksik teknik dosya, kapsamı yetersiz test raporları ve uygunsuzluk çıkan testlerin tekrarıdır.

Maliyeti belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Ürünün karmaşıklığı ve model sayısı
• Uygulanan standart sayısı ve test kapsamı
• Teknik dosyanın hazırlık düzeyi
• Aynı ürünün başka yönetmelikler (makine, gürültü) kapsamında da değerlendirilip değerlendirilmeyeceği

Fiyatlandırma esasları için CE belgesi maliyeti yazımızı ve süre ve ücretlendirme esaslarımızı inceleyebilirsiniz. Ürününüze özel teklif için bize ulaşın.

EMC Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

2014/30/AB, test raporlarının yanında imalatçıdan ürünün EMC değerlendirmesini de ister. Bu değerlendirme, ürünün hangi elektromanyetik olaylara maruz kalacağının ve hangi bozulmaları üretebileceğinin analizidir. Uyumlaştırılmış standartlar tam uygulandığında değerlendirme büyük ölçüde standartlara dayanır; standartların kapsamadığı durumlarda ise mühendislik gerekçeleriyle desteklenmelidir.

İyi bir EMC değerlendirmesi şu soruları yanıtlar:

• Ürün hangi ortamda kullanılacak: konut, ticari ve hafif sanayi mi, endüstriyel ortam mı?
• Üründe frekans konvertörü, anahtarlamalı güç kaynağı, motor sürücü veya mikroişlemci gibi bozulma kaynakları var mı?
• Hangi kablolar dışarıya çıkıyor ve ne uzunlukta; ekranlama ve topraklama nasıl yapılmış?
• Hangi işlevler güvenlik veya performans açısından kritik ve bağışıklık testlerinde hangi davranış “kabul edilebilir” sayılacak?
• Aynı ailedeki farklı modeller için hangi model en kötü durumu temsil ediyor?

Ek III yolunda onaylanmış kuruluş bu değerlendirmeyi, seçilen standartları ve test kapsamını teknik dosya üzerinden inceler; test raporlarındaki numunenin üretim tipini temsil edip etmediğini kontrol eder.

EMC Belgelendirmesinde Sık Yapılan Hatalar

Piyasa gözetimi denetimlerinde ve başvuru incelemelerinde en sık karşılaşılan eksiklikler şunlardır:

• Yanlış ortam sınıfı: Konut ortamında da kullanılabilecek bir ürünün yalnızca endüstriyel emisyon sınırlarına göre değerlendirilmesi.
• Eksik test kapsamı: Yalnızca emisyon testi yapılıp bağışıklık testlerinin atlanması ya da harmonik ve kırpışma ölçümlerinin unutulması.
• Temsil etmeyen numune: Test edilen numunenin seri üretimdeki ürünle aynı kart, filtre veya kablo düzenine sahip olmaması.
• Güncel olmayan standartlar: Uyumlaştırılmış listeden çıkmış eski standart sürümlerine atıf yapılması.
• Eksik uygunluk beyanı: AB Uygunluk Beyanında 2014/30/AB’nin, uygulanan standartların veya onaylanmış kuruluş bilgisinin yer almaması.
• Kurulum talimatı eksikliği: Ürünün EMC uygunluğu için gereken filtre, ekranlı kablo veya topraklama koşullarının kullanım talimatında belirtilmemesi.

Bu eksikliklerin başvuru aşamasında giderilmesi, sürecin uzamasını ve piyasada geri çağırma riskini önler.

Neden TESTPLUS?

• Türkiye’de 2014/30/AB kapsamında onaylanmış tek kuruluş: EMC AB tip inceleme sertifikasını Türkiye’de düzenleyebilen tek onaylanmış kuruluşuz.
• Üç yönetmelik tek çatıda: Makine, gürültü (2000/14/AT) ve EMC’de onaylanmış kuruluşuz; Türkiye’de üçünde birden onaylanmış başka kuruluş yoktur.
• TÜRKAK akreditasyonu: AB-0155-U (ISO/IEC 17065) ve AB-0181-YS (ISO/IEC 17021-1).
• Tarafsız değerlendirme: Danışmanlık hizmeti vermeyiz; yalnızca bağımsız uygunluk değerlendirmesi yaparız.
• 19 yıllık deneyim ve NANDO veritabanında doğrulanabilir NB 2908 numarası.

EMC Hakkında İlgili Yazılar

• EMC Belgelendirme Süreci
• EMC AB Tip İncelemesi: 2014/30/AB Ek III Rehberi
• EMC Testleri Nedir? Hangi Testler Yapılır?
• EMC’de Sabit Tesis mi, Cihaz mı?
• CE Belgesi Veren Firmalar: Yetkili Kuruluş Nasıl Bulunur?
• Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) Nedir?

Sıkça Sorulan Sorular

EMC belgesi zorunlu mu?

Elektrik veya elektronik parça içeren ve 2014/30/AB kapsamına giren her ürünün AB ve Türkiye pazarına sunulabilmesi için EMC gerekliliklerini karşılaması ve CE işareti taşıması zorunludur. Onaylanmış kuruluş sertifikası ise imalatçı Ek III yolunu seçtiğinde gerekir.

EMC belgesini kim verir?

AB tip inceleme sertifikasını, NANDO veritabanında 2014/30/AB için bildirilmiş bir onaylanmış kuruluş düzenler. TESTPLUS (NB 2908), Türkiye’de bu kapsamda onaylanmış tek kuruluştur.

EMC sertifikası ile EMC test raporu aynı şey mi?

Hayır. Test raporu, ürünün belirli standartlara göre ölçüm sonuçlarını gösterir. AB tip inceleme sertifikası ise onaylanmış kuruluşun, teknik dosya ve test sonuçlarını değerlendirerek ürün tipinin yönetmeliğe uygun olduğunu teyit ettiği belgedir.

Telsiz modülü olan ürünlerde EMC belgesi gerekir mi?

Telsiz veya radyo modülü içeren ürünler 2014/53/AB Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (RED) kapsamındadır. EMC gereklilikleri RED’in temel gereklilikleri içinde değerlendirilir; ayrıca 2014/30/AB’ye göre ayrı bir beyan yapılmaz.

Makinem için hem makine hem EMC belgesi mi gerekir?

Elektrikli makinelerde her iki yönetmelik de uygulanır. Uygunluk tek bir AB Uygunluk Beyanında gösterilir ve tek bir CE işareti iliştirilir. TESTPLUS, makine ve EMC değerlendirmesini aynı süreçte yürütebilir.

Teknik dosyayı ne kadar süre saklamalıyım?

Teknik dosya ve AB Uygunluk Beyanı, ürün piyasaya arz edildikten sonra en az 10 yıl saklanmalı ve yetkili makamlar talep ettiğinde sunulmalıdır.