Avrupa Komisyonu’nun Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 kılavuzu şekillenmeye başladı. 18 Ekim 2026 tarihli ilk dört taslak bölüm 19 Ekim 2026’da kamuoyuna açıldı. Bölümler bozulmaya karşı koruma, koltuk ve tutma sistemleri, titreşim ve enerji nakil hatlarıyla temas konularını ele alıyor.
Yönetmelik 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlıyor. Bu nedenle taslaklar, Ek III’teki bazı yeni veya değişen gerekliliklerin nasıl okunacağına dair erken bir işaret veriyor. Bu yazıda taslakların içeriğini, hukuki durumunu ve imalatçıların şimdiden gözden geçirebileceği noktaları özetliyoruz. Türkiye’deki düzenleme için yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği yazımıza bakabilirsiniz.
Taslak Bölümlerin Durumu
- Bağlayıcı değil: Komisyon, Nisan 2026’daki Makine Uzman Grubu toplantısında kılavuzun destekleyici ve bağlayıcı olmayan bir belge olduğunu teyit etti. Esas olan yönetmelik metnidir.
- Henüz nihai değil: Editör Grubu’nun 22 Ekim 2026 tarihli raporunda dört bölüm de Editör Grubu tarafından onaylanmış ve Uzman Grubu’nun uygun görüşünü bekliyor olarak gösteriliyor. Metinler değişebilir.
- Kılavuzun tamamı değil: Diğer bölümlerde çalışma sürüyor. Tam kılavuzun 2026’nın dördüncü çeyreğinde çıkacağı aktarılıyor, ancak açıklanmış bir yayım tarihi yok.
Dört Konuya Genel Bakış
| Konu | Ek III bölümü | Taslaktaki ana nokta |
|---|---|---|
| Bozulmaya karşı koruma | 1.1.9, 1.2.1(a) ve (f) | İzleme kaydındaki olaylar, güvenlik yazılımındaki değişiklikten sonra en az beş yıl saklanır |
| Koltuk ve tutma sistemleri | 3.2.2 | Tutma sistemi kullanılmadığında hareketi engelleyen fonksiyon, güvenlik fonksiyonu sayılır |
| Titreşim | 1.5.9, 2.2.1.1, 3.6.3.1 | Öncelik kaynakta tasarımdır; beyan değerleri ve belirsizlikleri gerekli olmaya devam eder |
| Enerji nakil hatları | 3.5.4 | Makinenin en yüksek noktası yerden 4 metreyi aşıyorsa uygulanması önerilir |
Bozulmaya Karşı Koruma ve İzleme Kayıtları
Bu bölüm, Ek III’ün 1.1.9 ile 1.2.1(a) ve (f) maddelerini ele alıyor. Bu maddeler bozulmaya karşı koruma ile kontrol sistemlerinin güvenliği ve güvenilirliğiyle ilgilidir. Kapsam bilerek dar tutulmuş: Taslak, veri gizliliğini ve fikri mülkiyeti kapsamadığını, siber güvenlik gereklilikleri veya iş sürekliliği konusunda genel bir rehberlik içermediğini belirtiyor.
1.2.1(f) maddesine göre, makine piyasaya arz edildikten sonra yapılan müdahalelerin ve yüklenen güvenlik yazılımı sürümlerinin izleme kaydı, yüklemeden sonra beş yıl boyunca tutulabilmelidir. Taslak, her bir olayın güvenlik yazılımındaki değişiklikten sonra en az beş yıl saklanması gerektiğini ve kaydın güvenilir bir ortamda tutulmasını belirtiyor.
Taslak ayrıca Madde 20(9)’u hatırlatıyor: Makinenin (AB) 2019/881 sayılı Tüzük kapsamında düzenlenmiş bir siber güvenlik sertifikası veya uygunluk beyanı kapsamında olması hâlinde, 1.1.9 ve 1.2.1 maddeleri için uygunluk varsayımı doğabilir. Uygulama soruları için makine siber güvenlik kontrol listemize bakabilirsiniz.
Koltuk ve Tutma Sistemleri
3.2.2 maddesi, önemli devrilme riski bulunan makineler için geçerlidir. Tutma sistemi kullanılmadığında makine hareket edememelidir. Sürücü konumundaki görsel ve sesli bir uyarı, tutma sistemini kullanmayan sürücüyü uyarmalıdır. Riski artırıyorsa tutma sistemi takılmamalıdır.
Taslakta tasarımı ve dokümantasyonu etkileyen üç nokta öne çıkıyor:
- “Önemli risk” ifadesi, imalatçının risk değerlendirmesindeki “yüksek risk” ve “ciddi risk” düzeylerine karşılık gelir.
- Hareketi engelleyen fonksiyon güvenlik fonksiyonu olarak değerlendirilmelidir. Dolayısıyla güvenlikle ilgili kontrol sisteminin parçası olarak ele alınmalıdır.
- Bağımsız olarak piyasaya arz edilen tutma sistemleri güvenlik bileşenidir.
Titreşim
1.5.9 maddesi, titreşim kaynaklı risklerin en düşük seviyeye indirilmesini ister. Taslak öncelik sırasını şöyle veriyor: önce kaynakta tasarım, sonra entegre koruma, en son kullanıcı bilgilendirmesi. Kullanıcı bilgilendirmesi, tasarım aşamasındaki azaltmanın yerini almaz.
Bölüm, kullanma talimatında verilecek değerleri de ele alıyor:
| Madde | Makine | İstenen bilgi |
|---|---|---|
| 2.2.1.1 | Elde tutulan ve elle yönlendirilen makineler | Sürekli titreşimin toplam değeri, tekrarlı darbe titreşimlerinde ivmenin tepe genliğinin ortalama değeri ve her iki ölçümün belirsizliği |
| 3.6.3.1 | Hareketli makineler | 0,5 m/s²’yi aşıyorsa tüm vücut ağırlıklı ivmesi; aşmıyorsa bu durumun belirtilmesi |
Taslak, ölçüm ve beyan için örnek olarak EN ISO 20643, EN ISO 1032, EN ISO 5349-3 ve EN 12096 standartlarını gösteriyor.
Enerji Nakil Hatlarıyla Temas
3.5.4 maddesi, hareketli makinelerin yüksekliklerine bağlı olarak ve gerektiğinde bu riske karşı tasarlanıp donatılmasını ister. Yönetmelik metninde bir yükseklik değeri yoktur. Taslak bu boşluğu bir öneriyle dolduruyor: Makinenin en yüksek noktası yerden 4 metreyi aşıyorsa gerekliliğin uygulanması öneriliyor.
Bu değerin sınırları net. 4 metre, bağlayıcı olmayan bir kılavuzdaki öneridir, yasal bir eşik değildir. Taslak, değerin kullanıcılara yönelik ulusal kurallar ile imalatçının risk değerlendirmesine halel getirmediğini ve elektrikli demiryollarında kullanılan makineler için geçerli olmadığını belirtiyor. Yükseklik, değiştirilebilir ekipman dâhil makinenin bir parçasının ulaşabildiği en yüksek noktadır. Uzaktan kumandalı ve otonom hareketli makineler de kapsamdadır. Kaldırma ekipmanları bu açıdan gözden geçirilmesi gereken makinelerin başında gelir.
Çalışması Süren Bölümler
Editör Grubu’nun Ekim 2026 raporuna göre şu konular henüz tamamlanmamıştı:
- Esaslı değişiklik, kaldırma, ergonomi ve kullanma talimatı (farklı taslak aşamalarında)
- Kendi kendine gelişen davranış ve kontrol sistemleri (birleşik taslak üzerinde uzlaşılamadı)
- Dijital dokümantasyon (birleşik taslak üzerinde uzlaşılamadı)
- Otonom hareketli makineler (inceleniyor)
İmalatçılar Şimdi Neleri Gözden Geçirebilir?
- Güvenlik fonksiyonlarını etkileyen yazılım değişikliklerinin izleme kaydı bıraktığını ve kaydın gereken süre saklanabildiğini kontrol edin.
- Risk değerlendirmesindeki devrilme riskini ve hareketi engelleyen fonksiyonun tasarımını ve doğrulamasını gözden geçirin.
- Kullanma talimatındaki titreşim bilgilerini 2.2.1.1 ve 3.6.3.1 maddeleriyle karşılaştırın.
- Hareketli makinelerde, değiştirilebilir ekipman dâhil ulaşılan en yüksek noktayı ve enerji nakil hatlarına ilişkin değerlendirmeyi risk değerlendirmesine işleyin.
- Nihai metni takip edin. Kararlarınızı yönetmeliğe dayandırın, kılavuzu yayımlandığında destek olarak kullanın.
Harmonize standartlar tarafında da süreç devam ediyor. Güncel durum için (AB) 2026/2015 sayılı Karar yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Makine Yönetmeliği kılavuzu yayımlandı mı?
Tam kılavuz henüz yayımlanmadı. 19 Ekim 2026’da dört taslak bölüm kamuoyuna açıldı. 22 Ekim 2026 tarihli rapora göre bu bölümler Uzman Grubu’nun uygun görüşünü bekliyordu.
Enerji nakil hatları için 4 metre değeri zorunlu mu?
Hayır. Yönetmelik metni bir rakam vermeden makinenin yüksekliğinden söz eder. 4 metre, bağlayıcı olmayan taslak kılavuzdaki bir öneridir ve imalatçının risk değerlendirmesinin yerini almaz.
İzleme kaydı ne kadar süre saklanmalı?
Ek III’ün 1.2.1(f) maddesi, güvenlik yazılımının yüklenmesinden sonraki beş yılı esas alır. Taslak, her olayın güvenlik yazılımındaki değişiklikten sonra en az beş yıl saklanması gerektiğini belirtir.
TESTPLUS Nasıl Yardımcı Olabilir?
TESTPLUS, AB Onaylanmış Kuruluşu (NB 2908) olarak uygunluk değerlendirmesi yapar; danışmanlık hizmeti vermez. Belgelendirme süreci için makine CE belgesi sayfamıza, belge sahipleri için 2023/1230 geçiş duyurumuza bakabilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 kapsamındaki TÜRKAK akreditasyon ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı atama süreçlerimiz devam etmektedir.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2023/1230 – EUR-Lex
- Machinery – Avrupa Komisyonu
- Taslak bölümlere bağlantılarla kılavuz haberi – IBF Solutions
- Editör Grubu raporu, 22 Ekim 2026 – IBF Solutions kopyası
